Veni Vidi Vici u Scyzoryków

Na wszystkich śmiałków i zapaleńców czeka do przejechania ponad 500 km (łączna długość tras rowerowych w regionie), w tym 39 obiektów, które możemy zdobyć. W czasie rowerowej wyprawy po świetokrzyskim, możemy przypuścić szturm na m.in. Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach, zamki królewskie w Sandomierzu, Szydłowie i Chęcinach, pałac-fortecę „Krzyżtopór” w Ujeździe, pałac w Kurozwękach czy też fortalicję w Sobkowie. Co ciekawe, w każdym z tych miejsc możemy otrzymać dowód potwierdzający „zdobycie” danego przez nas danego obiektu – swoiste veni, vidi, vici ziemi świętokrzyskiej.

Edukacja na dwóch kółkach

Przemierzając Rowerowy Szlak Architektury Obronnej mamy możliwość przeniesienia się o kilka stuleci wstecz. Zwiedzając kolejne zamki mamy okazję zobaczyć miejsca ważne dla historii regionu i całego kraju. W okresie wiosenno letnim w wielu z tych miejsc, odbywają się imprezy kulturalne, turnieje rycerskie czy rekonstrukcje bitew, bądź oblężeń. Podróże Rowerowym Szlakiem Architektury Obronnej to połączenie aktywnego wypoczynku na dwóch kółkach z edukacją.

Szlak o długości 85km bierze swój początek w Sobkowie, gdzie przecinając las dojedziemy do tzw. fortalicji, która pełniła funkcję siedziby mieszkalnej zamożnej szlachty zlokalizowanej w centrum dóbr ziemskich. Sobkowską fortalicję wzniesiono nad rzeką Nidą, drugim pod względem długości lewobrzeżnym dopływie Wisły. Trasa na tym etapie wiedzie przez malownicze tereny Ponidzia, gdzie poza zamkami będziemy mieli okazję podziwiać zabytkowe kościoły, jak na przykład ten w Imielnie, wzniesiony w stylu romańskim przez XIII wiecznych budowniczych cysterskich z Jędrzejowa. Podróżując Szlakiem Architektury Obronnej będziemy mogli zobaczyć liczne folwarki czy stare dworki szlacheckie, która niemal od razu budzą skojarzenia z najsłynniejszym poematem Adama Mickiewicza.

Ruiny zamku w Pińczowie

Ważnym punktem na szlaku są ruiny zamku w Pińczowie. Zamek wzniesiony przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego w XV wieku był usytuowany na odciętym cyplu, przez co stał się wdzięcznym obiektem dla malarzy i kronikarzy doceniających jego otoczenie i umiejscowienie. Warto dodać, iż w tamtych czasach, była to najnowocześniejsza i najpiękniejsza budowla obronna ówczesnej Polski. W końcu XVIII w. podupadły już zamek rozebrano, a uzyskany materiał posłużył do budowy pałacu Wielkopolskich u podnóża Wzgórza Zamkowego.

Oprócz pozostałości zamku w Pińczowie warto zobaczyć także inne obiekty miasta, m.in. popauliński zespół klasztorny, w skład którego wchodzi późnorenesansowy kościół, zespół klasztorny Reformatorów z XVII wiecznym kościołem czy późnorenesansową synagogę wzniesioną na przełomie XVI i XVII wieku.

Grodzisko i podgrodzia

Z Pińczowa kierujemy się w stronę Wiślicy, gdzie za miejscowością Młodzawy Małe możemy odpocząć wśród setek kwiatów w tzw. „Ogrodzie na rozstajach” (otwarty tylko weekendami). Mijając liczne pomniki przyrody, przez które przebiega szlak, warto zatrzymać się na dłużej w Stradowie i dowiedzieć się więcej na temat wczesnośredniowiecznego grodziska. Grodzisko, uważane za największe na terenach, znajduje się na szczycie lokalnego wzgórza wznoszącego się ok. 40-60 m nad okolicą. Gród datowany jest na okres od końca VII w. do początku XI. Właściwe grodzisko zwane Zamczyskiem o powierzchni 1,5 ha otoczone jest dość dobrze zachowanym wałem ziemnym (ok. 500 m długości). Z wyjątkiem strony zachodniej pod wałami znajduje się sucha fosa. Wysokość wałów liczona od dna fosy sięga 12 m. Od północy, wschodu i południa grodzisko otoczone jest podgrodziami nazywanymi przez miejscową ludność Waliki, Mieścisko, Barzyńskie, których łączna powierzchnia wynosi ok. 25 ha. Jak twierdzą niektórzy historycy, Stradów mógł być stolicą państwa Wiślan, które zamieszkiwało do 4 tysięcy ludzi. Zagadką, która od lat towarzyszy naukowcom przy okazji kolejnych badań grodu jest pytanie o przyczyny nagłego zniknięcia tysięcy ludzi zamieszkujących to miejsce.

Rokoko w Pełczyskach

Ze Stradowa kierujemy się w stronę Pełczysk, gdzie możemy podziwiać kościół w stylu rokoko z XVIII wieku. Następnie obieramy kierunek na Wiślicę, gdzie możemy podziwiać kolegiatę z połowy XIV wieku. Miejscowość, która istnieje od co najmniej IX według tzw. legendy panońskiej była miejscem chrztu księcia Wiślan – Wiślimira w 880 roku. Z Wiślicy jedziemy na północny wschód, do Gorysławic. Mijamy z lewej gotycko-renesansowy kościół i gdy główna droga skręca w lewo, my jedziemy asfaltową dróżką prosto, mijając miejscowość o sugestywnej nazwie Chotel Czerwony. Warto wspomnieć, iż w Chotlu znajduje się kościół parafialny z XV wieku ufundowany przez Jana Długosza.

Metą naszej rowerowej wyprawy jest miejscowość Radzanów, którą dzieli jedynie 7 km od Buska Zdroju. Więcej informacji na temat aktywnego spędzania wolnego czasu w regionie można znaleźć na: www.swietokrzyskie.travel

INFORMACJE PRAKATYCZNE

Inne trasy rowerowe przebiegające przez Świętokrzyskie są dostępne na: http://rowery.sejmik.kielce.pl/

Przebieg trasy: Sobków (0,0 km) – Mokrsko (3,2 km) – Imielno (20,3 km) – Pińczów (30,5 km)

– Chroberz (46,0 km) – Stradów (52,0 km) – Pełczyska (63,7 km) – Wiślica (73,3 km) – Chotel

Czerwony (76,5 km) – Radzanów (85,0 km)

Długość: 85,0 km

Jazda terenowa: 7,1 km

Drogi asfaltowe: 77,9 km

Kolor szlaku: czarny

Stopień trudności: trasa średnio trudna

Tekst: Szymon Bryła
Zdjęcia: arch. ROT